ถ้าออกข้อสอบแบบอัตนัย แล้วมีคนใช้ ChatGPT หรือเครื่องมืออื่นในลักษณะเดียวกันมาช่วยเขียนคำตอบ จะพิจารณายังไง
1. วัตถุประสงค์ของข้อสอบแบบอัตนัย ควรเป็นการวัดความเข้าใจและความสามารถในการอธิบาย โดยสิ่งที่เรียกว่า “ความเข้าใจ” นั้นอาจจะเป็นได้ทั้งความรู้เดิมที่มีอยู่แล้ว หรือเป็นความรู้ใหม่ที่พึ่งจะไปค้นหาและเรียบเรียงมาตอบก็ได้ ซึ่งถ้าตัวคำถามนั้นเป็นสิ่งที่สามารถหาคำตอบได้ทั่วไป หรือใช้เวลาไม่นานในการหาคำตอบ ก็ไม่ผิดที่คนจะใช้เครื่องมือช่วยหาแล้วเอาคำตอบนั้นมาส่ง อีกอย่างถ้าออกโจทย์มาไม่ดี คนตรวจก็น่าจะแยกแยะได้ยากด้วยว่าอะไรที่เป็นการตอบเอง อะไรที่เป็นการค้นข้อมูลมาตอบ ซึ่งวิธีการให้คะแนนก็อาจจะต้องประเมินว่าสิ่งที่เอามาตอบนั้นมีความถูกต้องครบถ้วนมากน้อยแค่ไหน หรือเลือกแหล่งอ้างอิงที่น่าเชื่อถือแค่ไหน
2. หากเป็นการให้เขียนเล่าประสบการณ์หรือยกตัวอย่างกรณีศึกษามาอธิบาย อันนี้น่าจะเริ่มยากขึ้น เพราะส่วนที่เป็นคำตอบพื้นฐานอาจจะพอใช้เครื่องมือช่วยเขียนได้ แต่ประสบการณ์กับตัวอย่างกรณีศึกษานั้นมีความเป็นไปได้สูงที่จะเกิดจาก hallucination ถ้าไม่ใช่เคสที่เคยลงมือทำจริง หรือไม่ใช่กรณีศึกษาที่เคยเกิดขึ้นจริง ก็อาจจะได้คำตอบที่ระบบแต่งเรื่องขึ้นมาเอง ซึ่งเรื่องนั้นอาจจะไม่สมเหตุสมผลหรือไม่มีแหล่งอ้างอิงที่แน่ชัด ถ้าเจอกรณีแบบนี้ก็อาจจะไม่ให้คะแนนในส่วนที่เป็นการอธิบาย แต่ถ้าเป็นเรื่องแต่งที่เนียนมาก หรือมีการยกตัวอย่างเคสที่เกิดขึ้นจริงมาตอบ ก็น่าจะพอให้คะแนนได้
3. การให้ความเห็นโดยผู้เชี่ยวชาญ หรือการวิเคราะห์เชิงลึก อันนี้จากที่ลองดู เหมือนระบบน่าจะยังช่วยเขียนได้แค่เนื้อหาแนวทั่วๆ ไป แต่ยังไม่สามารถเขียนเนื้อหาวิเคราะห์ในเชิงลึกได้ รวมถึงถ้าให้เขียนคำแนะนำก็อาจจะได้คำแนะนำที่ไม่ถูกต้องหรือเป็นคำแนะนำที่ไม่สามารถบอกได้ว่าจะทำจริงได้ยังไง (อันนี้ based on ว่าถ้าเป็นผู้เชี่ยวชาญจริงๆ ควรบอกได้ว่าสิ่งที่แนะนำมานั้นมันสามารถทำจริงได้ยังไง) ถ้าลองให้ ChatGPT ตอบในสิ่งที่เป็นเรื่องเฉพาะเจาะจง ส่วนใหญ่จะได้คำตอบแบบทั่วๆ ไป หรือแย่สุดคือพยายามจะตอบในเชิงลึกแต่เนื้อหาผิด ซึ่งถ้าใครเอาคำตอบมาแปะเลยโดยไม่ได้ตรวจสอบก่อนว่าถูกหรือเปล่า ก็คงไม่ให้คะแนนในส่วนนี้
สรุปคือยังไงทุกวันนี้ก็คงเลี่ยงไม่ได้ที่ข้อสอบแบบอัตนัยจะถูกโยนเข้า ChatGPT แล้วเอาสิ่งที่ได้มาเป็นคำตอบ และเอาจริงๆ ก็ควรสนับสนุนให้คนใช้เครื่องมือพวกนี้ รวมถึงฝึกวิเคราะห์คำตอบที่ได้จากการใช้งานระบบด้วย ไม่ใช่ทำแค่โยนคำถามไปแล้วเอาคำตอบมาใช้ดื้อๆ แนวทางการให้คะแนนคงไม่ใช่การมองว่าใครใช้ ChatGPT มาตอบคือปัดตก แต่ควรเปลี่ยนเป็นการประเมินว่าคนที่เอาคำตอบมาตอบนั้นได้มีการตรวจสอบหรือวิเคราะห์คำตอบก่อนส่งแล้วหรือยัง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีที่เป็นคำถามที่ต้องใช้ความเชี่ยวชาญหรือประสบการณ์ในการตอบ